Kozijnen kiezen: hout, kunststof of aluminium?

Toen we MTB Bouw net waren begonnen, kwamen de eerste klussen binnen. En bij bijna elke klus kwam dezelfde vraag op tafel: welke kozijnen moeten we nemen? Hout, kunststof, aluminium? Welk glas? En wat is dan het verschil?

We merkten al snel dat dat voor klanten een lastige keuze is. Logisch ook. Kozijnen zijn een van de grootste en duurste uitgaven die je aan je huis doet. En ze bepalen niet alleen hoe je huis eruitziet, maar ook hoe warm het is, hoeveel energie je verbruikt en hoeveel onderhoud je de komende decennia hebt.

Wat wij ervan vinden: er bestaat geen slecht kozijnmateriaal. Er bestaat wel een verkeerde keuze voor jouw huis. Hout, kunststof en aluminium kunnen alle drie duurzaam en mooi zijn, als je de rest van het kozijn (glas, afstandhouder, montage) ook goed kiest. En eerlijk is eerlijk: wij hebben een zwak voor hout. Daarover verderop meer.

In dit artikel lopen we alle keuzes langs die je bij een kozijn maakt, met de nadruk op duurzaamheid. Van het materiaal tot aan dat kleine strookje tussen de glasbladen waar bijna niemand naar vraagt.

In dit artikel:

Waarom wij De Kozijnstudio zijn begonnen
De keuzes in één overzicht
Houten kozijnen
Kunststof kozijnen
Aluminium kozijnen
Hout, kunststof en aluminium naast elkaar
Het glas: HR++, triple of vacuüm
De afstandhouder: aluminium of zwart (warm edge)
De U-waarde in gewone taal
Uitstraling: profiel, kleur en dorpels
Draairichting, ventilatie en veiligheid
Montage: hier wordt duurzaamheid gemaakt of gebroken
Kozijnen laten plaatsen in Enschede en Twente
Subsidie en vergunning
Veelgemaakte fouten
Veelgestelde vragen

Waarom wij De Kozijnstudio zijn begonnen

We hebben met MTB Bouw al heel veel kozijnen mogen plaatsen. Dat is ook waarom we er een eigen tak voor hebben opgezet: De Kozijnstudio. Volledig gespecialiseerd in kozijnen, met transparante prijzen waar alles al in zit.

Maar we willen ons niet beperken tot één materiaal. Veel kozijnbedrijven verkopen alleen kunststof, omdat dat hun inkoop is. Wij vinden dat zonde. Een kozijn plaatsen is immers hetzelfde proces, of het nu van hout, kunststof of aluminium is. Inmeten, oude kozijnen eruit, nieuwe erin, waterdicht en luchtdicht aansluiten, netjes afwerken. Alleen de inkoopkanalen verschillen. Dus bij ons kun je alle drie krijgen, en adviseren we wat bij jouw huis past.

De keuzes in één overzicht

Een kozijn is meer dan een raamlijst. Dit zijn de keuzes die je maakt, in volgorde van invloed op duurzaamheid:

Materiaal van het kozijn: hout, kunststof of aluminium
Type glas: HR++, triple of vacuüm
Afstandhouder: aluminium of warm edge (vaak zwart)
Montage en aansluiting: hoe het kozijn in je muur zit
Uitstraling: profiel, kleur, dorpels
Bediening en extra's: draairichting, ventilatieroosters, hang- en sluitwerk

We nemen ze één voor één door.

Houten kozijnen

Laten we beginnen met ons favoriete materiaal. Hout is natuurlijk, het is sterk genoeg om te dragen en het is, voor zover we weten, iets wat nergens anders in het universum groeit. Dat maakt het voor ons best bijzonder. Een goed houten kozijn heeft karakter, voelt warm aan en past bij bijna elke woning, van jaren-30-huis tot moderne nieuwbouw.

Waarom hout duurzaam is:

Hout slaat CO2 op zolang het in je gevel zit.
Het is een hernieuwbare grondstof, mits het uit goed beheerd bos komt. Vraag altijd naar FSC- of PEFC-keurmerk.
Een houten kozijn kun je repareren. Een beschadigd stuk wordt uitgefreesd en aangeheeld, je hoeft niet het hele kozijn te vervangen.

Veelgebruikte houtsoorten:

Meranti: het meest gebruikte hardhout voor kozijnen in Nederland. Sterk, vormvast en goed te schilderen.
Accoya: gemodificeerd naaldhout dat nauwelijks krimpt of uitzet. Daardoor houdt de verf langer en heb je minder onderhoud.
Eiken: robuust en karaktervol, veel gebruikt bij monumenten en landelijke woningen.
Vuren en grenen: naaldhout, voordeliger, maar gevoeliger. Een goede verfbeurt is hier extra belangrijk.

Het eerlijke nadeel: hout vraagt onderhoud. Reken bij dekkende verf op een schilderbeurt gemiddeld elke zes tot acht jaar. Sla je dat over, dan krijg je houtrot, vaak eerst op de hoekverbindingen en de onderdorpel. Met goed onderhoud gaat een houten kozijn echter tientallen jaren mee.

Kunststof kozijnen

Kunststof is in Nederland veruit de populairste keuze voor kozijnvervanging, en daar zijn goede redenen voor.

Waarom mensen voor kunststof kiezen:

Onderhoudsarm: een paar keer per jaar afwassen is genoeg. Schilderen is niet nodig.
Goede isolatie: moderne profielen hebben meerdere luchtkamers die warmte tegenhouden.
Prijs: meestal het voordeligste van de drie.
Uitstraling: met een folie in houtnerf of kleur lijkt een kunststof kozijn sterk op hout.

Kunststof kozijnen worden gemaakt van PVC-profielen met een stalen versterking erin. Bekende profielsystemen zijn bijvoorbeeld Gealan en Schüco. Let bij de keuze op verdiept of vlak: bij een verdiept kozijn ligt het raam iets terug in het kozijn, zoals bij een klassiek houten kozijn. Bij een vlak kozijn ligt alles strak in één vlak. Verdiept past vaak beter bij een Nederlandse rijwoning.

Is kunststof duurzaam? Het is gemaakt van een grondstof op oliebasis, dat is het minpunt. Daartegenover staat dat het lang meegaat, weinig onderhoud vraagt en dat PVC goed te recyclen is. Vraag je leverancier of de oude kozijnen worden ingezameld voor recycling.

Let op bij donkere kleuren: een antraciet of zwart kunststof kozijn wordt in de zon flink warm en zet dan uit. Goede systemen houden daar rekening mee met extra versterking. Vraag ernaar als je een donkere kleur wilt.

Aluminium kozijnen

Aluminium is het materiaal voor wie strak, slank en veel glas wil. Denk aan grote schuifpuien, hoekramen en moderne gevels. We hebben het onder meer geplaatst bij een renovatie in Enschede, waar we het plan van de architect hebben uitgewerkt met aluminium kozijnen. Juist dan zie je wat aluminium kan: dunne profielen, grote glasvlakken en een heel strakke lijn.

Waarom aluminium:

Slank en sterk: grote ramen met smalle profielen, dus meer daglicht.
Vrijwel onderhoudsvrij: de poedercoating hoeft niet geschilderd te worden.
Elke kleur: poedercoating kan in vrijwel elke RAL-kleur.
Lange levensduur: aluminium roest niet en blijft vormvast.

Het belangrijkste woord bij aluminium: thermisch onderbroken. Aluminium geleidt warmte heel goed. Daarom zit er in een goed aluminium kozijn een isolerende strip tussen de binnen- en buitenkant. Zonder die onderbreking heb je een koudebrug, condens en warmteverlies. Bekende systemen zoals die van Reynaers zijn thermisch onderbroken. Vraag er altijd naar.

Is aluminium duurzaam? Het maken van nieuw aluminium kost veel energie. Maar aluminium is eindeloos te recyclen zonder kwaliteitsverlies, en gerecycled aluminium kost maar een fractie van die energie. Combineer dat met de lange levensduur en het minimale onderhoud, en aluminium is over de hele levensduur een prima keuze. Het is wel meestal het duurste materiaal.

Hout, kunststof en aluminium naast elkaar

	Hout	Kunststof	Aluminium
Uitstraling	Warm, natuurlijk, klassiek of modern	Strak, ook in houtlook	Slank, modern, veel glas
Onderhoud	Schilderen, gemiddeld elke 6–8 jaar	Afwassen	Afwassen
Isolatie	Goed (bij voldoende profieldikte)	Goed tot zeer goed	Goed, mits thermisch onderbroken
Duurzaamheid materiaal	Hernieuwbaar, slaat CO2 op	Oliebasis, wel recyclebaar	Energie-intensief, eindeloos recyclebaar
Repareren	Goed te herstellen	Beperkt	Beperkt
Prijs	Middel	Meestal voordeligst	Meestal duurst
Past goed bij	Karakteristieke woningen, monumenten	Rijwoningen, onderhoudsarm wonen	Moderne architectuur, grote puien

Het glas: HR++, triple of vacuüm

Het glas is het grootste oppervlak van je kozijn. Hier zit dus ook de meeste winst of het meeste verlies.

HR++ glas is dubbel glas met een coating en een edelgasvulling. Het is de standaard bij kozijnvervanging en voor veel woningen een prima keuze.

Triple glas heeft drie glasbladen en isoleert nog een stuk beter. Het is wel zwaarder en dikker. Het kozijn en het hang- en sluitwerk moeten daarop berekend zijn. Triple glas is vooral interessant als je huis verder ook goed geïsoleerd is, of als je een warmtepomp hebt of overweegt.

Vacuümglas is dun en isoleert toch heel goed, omdat er tussen de glasbladen een vacuüm zit in plaats van gas. Handig als je bestaande (bijvoorbeeld monumentale) kozijnen wilt behouden en alleen het glas wilt vervangen.

Daarnaast kun je kiezen voor geluidwerend glas (aan een drukke weg), zonwerend glas (grote ramen op het zuiden) en gelaagd veiligheidsglas. Dat laatste is op sommige plekken gewoon verplicht, bijvoorbeeld bij lage borstweringen en glazen deuren. Daar gaat de norm NEN 3569 over. Wij kijken daar bij het inmeten standaard naar.

Ons advies: kies HR++ als basis en overweeg triple bij nieuwbouw, een uitbouw, of als je het huis toch al grondig verduurzaamt. Het verschil in comfort merk je vooral naast het raam: geen koude luchtstroom meer.

De afstandhouder: aluminium of zwart (warm edge)

Dit is het onderdeel waar bijna niemand naar vraagt, maar dat wel verschil maakt. De afstandhouder is het strookje rond de rand van het glas, tussen de glasbladen in. Die houdt de bladen op afstand en de gasvulling binnen.

Aluminium afstandhouder: de traditionele, zilverkleurige variant. Aluminium geleidt warmte, dus de rand van het glas wordt kouder. In de winter zie je dan sneller condens aan de onderkant van het raam, en op den duur vochtplekken op het kozijn.
Warm-edge afstandhouder: gemaakt van kunststof of een combinatie van kunststof en rvs. Die geleidt veel minder warmte, dus de glasrand blijft warmer. Minder condens, iets betere isolatie van het hele raam en vaak een strakker uiterlijk. Ze zijn meestal zwart, en dat oogt rustiger dan een zilveren randje.

Ons advies: kies warm edge. De meerprijs is klein ten opzichte van het hele kozijn, en je hebt er tientallen jaren plezier van. Het is een van de goedkoopste duurzaamheidswinsten die er zijn.

De U-waarde in gewone taal

Je komt de U-waarde overal tegen. Het zegt hoeveel warmte er door een raam weglekt. Hoe lager, hoe beter. Er zijn drie varianten:

Ug: de U-waarde van alleen het glas (g van glass)
Uf: de U-waarde van alleen het kozijnprofiel (f van frame)
Uw: de U-waarde van het hele raam samen, inclusief de afstandhouder (w van window)

Kijk dus naar de Uw-waarde als je kozijnen vergelijkt. Een offerte met prachtig triple glas in een matig profiel kan slechter scoren dan HR++ in een goed profiel.

Bij het vervangen van kozijnen, ramen en deuren in een bestaande woning eist het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een U-waarde van maximaal 2,2 W/m²K. Elk modern kozijn met HR++ glas haalt dat ruim. Wij adviseren om ver onder die grens te gaan zitten. Het is het minimum, niet het doel.

Uitstraling: profiel, kleur en dorpels

Duurzaam is ook: een kozijn dat je over twintig jaar nog mooi vindt. Een paar keuzes om bij stil te staan:

Profiel: verdiept of vlak, en hoe breed de profielen zijn. Bij aluminium kun je heel slank gaan, bij hout en kunststof zijn de profielen wat forser.
Kleur: wit en crème zijn tijdloos, antraciet en zwart zijn populair bij moderne woningen. Je kunt ook binnen en buiten een andere kleur kiezen.
Onderdorpel: de onderkant van het kozijn krijgt het zwaarst te verduren. Kunststeen, hardhout of aluminium zijn hier sterke keuzes.
Roedes: horizontale of verticale verdelingen in het glas, belangrijk voor de stijl van oudere woningen.

Draairichting, ventilatie en veiligheid

Draairichting. Draai-kiepramen zijn het meest praktisch: helemaal open om te luchten of te schoonmaken, of op kiepstand voor ventilatie. Daarnaast heb je draairamen, valramen, vaste ramen en schuiframen of schuifpuien.

Ventilatie. Nieuwe kozijnen sluiten veel beter dan oude. Dat is goed voor je energierekening, maar je huis wordt ook luchtdichter. Zorg dus voor voldoende ventilatie, bijvoorbeeld met (zelfregelende) ventilatieroosters in het kozijn. Anders verplaats je het tochtprobleem naar een vochtprobleem.

Veiligheid. Let op hang- en sluitwerk met SKG-sterren (hoe meer sterren, hoe inbraakwerender) en eventueel het Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW). Bij nieuwbouw is inbraakwerendheid verplicht. Bij vervanging niet, maar het is een logisch moment om het goed te regelen.

Montage: hier wordt duurzaamheid gemaakt of gebroken

Dit is misschien wel de belangrijkste alinea van dit artikel. Het beste kozijn presteert maar zo goed als de naad eromheen. Een triple glas kozijn dat slordig is aangesloten, lekt meer warmte dan een HR++ kozijn dat strak en luchtdicht zit.

Waar wij bij montage op letten:

Luchtdicht aansluiten aan de binnenkant, met folie, compriband of kit.
Waterdicht aansluiten aan de buitenkant, met een goede waterkering onder de onderdorpel.
De naad isoleren, zodat er geen koudebrug ontstaat tussen kozijn en muur.
Afwerken binnen en buiten, zodat het er niet alleen goed uitziet maar ook jaren goed blijft.

Dit is ook waarom we het montageproces zo belangrijk vinden, ongeacht het materiaal. Het is hetzelfde vakwerk.

Kozijnen laten plaatsen in Enschede en Twente

Zoek je op kozijnen in Enschede of elders in Twente, dan vind je vooral bedrijven die één materiaal verkopen, meestal kunststof. Prima als dat bij je huis past. Maar je wilt eerst weten wat er allemaal kan, en dan pas kiezen.

Daarom komen we altijd eerst bij je langs. We meten in, kijken naar je woning en de gevel, en bespreken welk materiaal en welk glas past bij hoe jij wilt wonen. Kozijnen zijn bij ons ook vaak onderdeel van een grotere klus, zoals een uitbouw of renovatie. Een voorbeeld uit Enschede is deze dubbele uitbouw. Ook voor de regels kijken we mee: of je aan de voorkant een vergunning nodig hebt, hangt af van het omgevingsplan van je gemeente. Dat kan in Enschede anders zijn dan in Hengelo of Oldenzaal.

We werken in heel Twente, vanuit Enschede. Meer over ons werkgebied lees je op de pagina aannemer in Enschede.

Subsidie en vergunning

ISDE-subsidie. Voor isolerend glas en isolerende deuren en panelen kun je onder voorwaarden ISDE-subsidie krijgen. Er gelden eisen aan de U-waarde van het glas (op het moment van schrijven maximaal 1,2 W/m²K voor HR++ en 0,7 W/m²K voor triple glas) en een minimaal aantal vierkante meters. De voorwaarden veranderen regelmatig, dus check altijd de actuele eisen bij RVO. In ons artikel ISDE-subsidie uitgelegd leggen we stap voor stap uit hoe je het aanvraagt.

Vergunning. Het technische deel van kozijnen vervangen is altijd vergunningvrij. Aan de achterkant en aan een zijkant die niet aan de openbare weg grenst, mag je kozijnen meestal vergunningvrij vervangen. Aan de voorkant gelden de regels in het omgevingsplan van je gemeente. Kies je daar een ander materiaal of een andere profilering, bijvoorbeeld van hout naar aluminium, dan is dat geen gewoon onderhoud meer en kan een vergunning nodig zijn. Bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht heb je in principe een vergunning nodig, tenzij kleur en materiaal hetzelfde blijven. Meer details staan bij het Informatiepunt Leefomgeving. Woon je in een appartement, check dan ook de regels van je VvE.

Veelgemaakte fouten

Alleen naar de prijs per kozijn kijken. Vergelijk de Uw-waarde, het glas, de afstandhouder en vooral wat er aan montage en afwerking in de prijs zit.
Triple glas in een te licht kozijn. Het glas is zwaar. Het kozijn en het beslag moeten daarop berekend zijn.
De afstandhouder vergeten. Klein onderdeel, groot effect op condens.
Geen ventilatie regelen. Een luchtdicht huis zonder ventilatie wordt vochtig.
Aan de voorkant ander materiaal kiezen zonder de regels te checken. Kijk eerst in het omgevingsplan.
Houten kozijnen nemen en het onderhoud uitstellen. Hout is prachtig, maar alleen als je het bijhoudt.

Twijfel je of je kozijnen echt aan vervanging toe zijn? Lees dan wanneer het tijd is om je kozijnen te vervangen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de meest duurzame kozijnen?

Dat hangt af van hoe je duurzaamheid meet. Hout is hernieuwbaar en slaat CO2 op, maar vraagt onderhoud. Kunststof is onderhoudsarm en goed recyclebaar, maar gemaakt van een grondstof op oliebasis. Aluminium kost veel energie om te maken, maar gaat zeer lang mee en is eindeloos te recyclen. Het meest duurzame kozijn is het kozijn dat goed isoleert, goed gemonteerd is en zo lang mogelijk meegaat in jouw situatie.

Wat is beter: kunststof of houten kozijnen?

Geen van beide is altijd beter. Kunststof is onderhoudsarm en meestal voordeliger. Hout is natuurlijker, beter te repareren en past goed bij karakteristieke woningen, maar vraagt een schilderbeurt gemiddeld elke zes tot acht jaar. Wij helpen je kiezen op basis van je woning, je budget en hoeveel onderhoud je wilt doen.

Hoe lang gaan kozijnen mee?

Bij goed onderhoud gaan hout, kunststof en aluminium alle drie tientallen jaren mee. Hout heeft regelmatig een schilderbeurt nodig, kunststof en aluminium vooral een schoonmaakbeurt. Het hang- en sluitwerk en de kitnaden vragen bij elk materiaal af en toe aandacht.

Is triple glas altijd beter dan HR++?

Triple glas isoleert beter, maar is zwaarder, dikker en duurder. Het loont vooral als je woning verder ook goed geïsoleerd is, bij nieuwbouw of een uitbouw, en bij verwarming met een warmtepomp. In een slecht geïsoleerd huis haal je vaak meer winst met eerst dak-, vloer- of spouwisolatie.

Wat is een warm-edge afstandhouder?

Een warm-edge afstandhouder is het strookje tussen de glasbladen, gemaakt van kunststof of een kunststof-rvs-combinatie in plaats van aluminium. Hij geleidt minder warmte, waardoor de glasrand warmer blijft en je minder condens krijgt. Ze zijn meestal zwart en ogen daardoor rustiger dan een zilveren aluminium afstandhouder.

Heb ik een vergunning nodig voor nieuwe kozijnen?

Aan de achterkant meestal niet. Aan de voorkant gelden de regels uit het omgevingsplan van je gemeente, zeker als je een ander materiaal of een andere profilering kiest. Bij een monument of in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht heb je in principe wel een vergunning nodig, tenzij kleur en materiaal gelijk blijven.

Krijg ik subsidie op nieuwe kozijnen?

De ISDE-subsidie geldt voor isolerend glas en voor isolerende deuren en panelen, onder voorwaarden zoals een maximale U-waarde en een minimaal aantal vierkante meters. De regels veranderen regelmatig, dus check de actuele voorwaarden op rvo.nl voordat je opdracht geeft.

Samenvatting

Hout, kunststof en aluminium kunnen alle drie duurzaam zijn. Kies op basis van je woning, je smaak en hoeveel onderhoud je wilt.
Wij zijn fan van hout, maar plaatsen alle drie. Het montageproces is hetzelfde.
Kies minimaal HR++ glas, en overweeg triple bij een goed geïsoleerd huis of een uitbouw.
Kies een warm-edge afstandhouder. Kleine meerprijs, groot effect op condens.
Vergelijk offertes op de Uw-waarde van het hele raam, niet alleen op het glas.
De montage bepaalt of je kozijn echt presteert.
Check subsidie en vergunning voordat je opdracht geeft.

Wil je weten welk kozijn bij jouw huis past? Kijk bij kozijnen of bij De Kozijnstudio voor transparante prijzen, of neem contact met ons op. We komen graag langs om te kijken en mee te denken.

Kozijnen kiezen: hout, kunststof of aluminium? Alles over duurzame kozijnen